Keloğlan, iğne oyasında en sevilen figürlerden biri. Küçük bir yüz, üstünde minik bir takke ya da şapka ve ortada yuvarlak bir kafa... Birkaç temel oyayı bildiğinizde yapımı hiç de zor değil. Önce gerekenleri sıralayalım, sonra adım adım ilerleyelim.
Gerekli Malzemeler
- İğne oyası ipliği: Ten rengi (yüz için), kırmızı veya bordo (takke), siyah (göz ve kaş), pembe (yanak ve ağız). Her renkten birer makara yeterli.
- İğne: İnce uçlu, numarası 10 civarında oya iğnesi ya da ince dikiş iğnesi.
- Kumaş: Beyaz ya da krem renkli, orta sertlikte pamuklu bez veya tülbent. Yaklaşık 15x15 cm.
- Kasnak: 12-15 cm çapında küçük kasnak, kumaşı gergin tutmak için.
- Kalem: Silinebilen kumaş kalemi veya sert uçlu kurşun kalem.
- Makas: Uçları keskin, küçük işlik makası.
- Çerçeve ya da kart: Bitmiş motifi yerleştirmek için istediğiniz zemin.
Adım Adım Yapılış
- Deseni çizin. Kumaşın ortasına yaklaşık 6-7 cm çapında bir daire çizin. Bu, Keloğlan'ın yüzü olacak. Dairenin üstüne yarım ay şeklinde takke alanını, yanlara da küçük kulak yuvarlaklarını işaretleyin.
- Kumaşı kasnağa gerin. Kırışık kalmamasına dikkat edin. Gergin olmayan kumaşta oya sıkışır, motif eğri çıkar.
- Yüz çevresini iğne oyasıyla örün. Ten renkli iplikle daire çizgisi boyunca küçük, eşit aralıklı dikişlerle ilerleyin. Her dikişte ipliği iğne ucuna sararak ilmek oluşturun ve ilmekleri birbirine yakın tutun. Daireyi doldurana kadar içe doğru, sarmal şekilde çalışın.
- Takkeyi doldurun. Kırmızı ya da bordo iplikle takke alanını yine sıkı sıkıya doldurun. Takkenin altına ince bir çizgi gibi tek sıra farklı renkte (örneğin sarı) oya yaparsanız şapka daha belirgin görünür.
- Yüz ifadesini ekleyin. Siyah iplikle iki küçük göz için ikişer sıkı ilmek yapın. Kaşları kısa düz dikişlerle, ağzı ise pembe iplikle minik bir yay şeklinde işleyin. Yanaklar için pembe ipliğe iki küçük top oya ekleyebilirsiniz.
- Kulakları tamamlayın. Yanlardaki küçük daireleri ten rengiyle doldurun.
- Bitirin. İpin ucunu arka yüzde birkaç ilmeğin altına geçirip düğümleyin, fazlalığı kesin. Kumaşı kasnaktan çıkarıp kenarlarını düzeltin.
Sık Yapılan Hatalar
- İpi çok sıkı çekmek: Kumaş büzülür, motif dalgalanır. İlmeği tutarken hafif gevşek bırakın.
- Çok uzun iplikle çalışmak: İplik yıpranır ve düğümlenir. Kol boyunu geçmeyen, yaklaşık 50-60 cm iplik kullanın.
- İlmek aralıklarını düzensiz bırakmak: Boşluklar kalır, kumaş görünür. Her dikişi bir öncekine yakın atın.
- Gözleri en başta yapmak: Önce yüzü doldurun, sonra ifadeyi ekleyin; yoksa oyalar gözlerin üstüne taşabilir.
- Kasnağı gevşek bırakmak: İş sırasında kumaş gevşediyse hemen yeniden gerin.
Püf Noktaları
- İlk denemenizi artık bir kumaş parçasında yapın; elinizin ritmini bulursunuz.
- Ten rengi için bej ve şeftali tonlarını birlikte kullanırsanız yüz daha canlı görünür.
- Takkeye minik bir püskül eklemek isterseniz üç dört ilmeği biraz daha uzun bırakıp ucundan kesebilirsiniz.
- Saten kumaşa yapacaksanız arkasına ince bir tela yapıştırın, aksi halde iplik kaydırır.
Alternatif Malzemeler
İğne oyası ipliği bulamazsanız ince ipek iplik ya da yüksek kalite 8 numara pamuk iplik de işinizi görür. Kasnağınız yoksa kumaşı bir karton parçasına bantlayarak da çalışabilirsiniz, ancak kasnak daha rahat sonuç verir.
Saklama ve Kullanım
Bitmiş Keloğlan motifini çerçeveleyip çocuk odasına asabilir, kitap ayracı yapabilir ya da kart süsü olarak kullanabilirsiniz. Sonbahar mevsiminde, okul dönemi başlarken öğretmen hediyesi ya da yeni yıl kartı hazırlığı için güzel bir fikir. Yıkaması gerekirse elde, ılık suda ve çok hafifçe sıkarak temizleyin; kurutmayı düz bir havlu üzerinde yapın. Güneşten uzak, kuru bir yerde saklarsanız renkleri uzun süre canlı kalır.
İlk motif biraz yamuk çıkabilir; bu çok normal. Üç dört denemeden sonra el alışır ve Keloğlan'ınız karakterini bulur.
Kapak fotoğrafı: Ksenia Yakovleva / Unsplash