Punch nakışı için "makine" diye aranan şey aslında elektrikle çalışan bir makine değil, elle tutulan punch iğnesi (kimi yerde punch needle kalemi) ve onunla birlikte kullanılan gergin bir kumaş çerçevesidir. Ayrıca kumaşa tüfek gibi iplik işleyen elektrikli "tufting tabancası" da var; ama o halı yapımına yönelik, daha büyük ve pahalı bir alettir. Yeni başlıyorsanız elle kullanılan iğne ile başlamanızı öneririm. Hem ucuz hem öğrenmesi kolay.
Gerekli Malzemeler
- Punch iğnesi: Ayarlanabilir uzunlukta, ince ve orta iplik için uygun olanı. İlk iş için orta kalınlıkta iğne rahat eder.
- Punch kumaşı: Sık dokunmuş, kaymayan, ipin tutunabildiği özel kumaş. Başlangıç için yaklaşık 30 x 30 cm yeterli.
- Çember veya çerçeve: 20-25 cm çaplı, kumaşı davul gibi geren, kaymaz iç halkalı bir çember. Gergin kumaş en önemli şart.
- İplik: Akrilik, yün karışımlı veya pamuklu; iğnenin deliğinden rahat geçecek kalınlıkta. Ağır ve düğümlü iplikler takılır.
- İplik geçirici: İğneye ipi geçirmek için küçük tel kanca.
- Kalem veya kumaş işaretleyici: Deseni kumaşa çizmek için.
- Makas: Keskin uçlu, küçük bir makas.
- Yapıştırıcı veya kumaş tutkalı: Arka tarafı sabitlemek için.
Adım Adım Yapılış
- Deseni çizin. Basit bir yaprak, daire ya da çiçek ile başlayın. Desen, işlediğiniz yüzün tersine çizilir; çünkü punch nakışında çalıştığınız taraf aslında arka yüzdür. Yazı varsa ters çevirmeyi unutmayın.
- Kumaşı gerin. Kumaşı çembere öyle bir geçirin ki vurunca hafif ses çıkarsın. Gevşek kumaşta iplik çıkar.
- İpi iğneye geçirin. İplik geçiriciyle ipi iğnenin ucuna kadar yönlendirin, uzun bir kuyruk bırakın.
- İlk dikişi atın. İğneyi kumaşa sapına kadar batırın, hafifçe geri çekin, kumaş yüzeyinde kaydırıp bir sonraki noktaya gelin. Her seferinde iğnenin kumaştan çıkmaması gerekir; sadece yüzeyde sürünmeli.
- Sık ve düzenli ilerleyin. İğne deliklerini yan yana, kısa aralıklarla yapın. Önce deseni kenarından çevreleyin, sonra içini doldurun.
- İşi bitirin. Son ilmeği attıktan sonra ipi kumaşın arkasından kesin, ucunu bir iki delik içine itin.
- Sabitleyin. Çalıştığınız yüze ince bir tutkal tabakası sürüp kurumasını bekleyin. Ardından çemberden çıkarın, kumaşı kenardan 2-3 cm payla kesin.
Sık Yapılan Hatalar
- Kumaşın gevşek olması: En yaygın sorun. İp sürekli sıyrılır. Gerginliği çalışırken de kontrol edin.
- İğneyi tamamen kaldırmak: İğne kumaşın yüzeyinden ayrılırsa ilmek kaçar. Sadece biraz geri çekin.
- Çok seyrek delik açmak: Aralar açık kalırsa arkadan kumaş görünür. Birbirine yakın çalışın.
- İpi sıkı çekmek: İpi gergin tutarsanız kumaş buruşur. Doğal akmasına izin verin.
- Desene ters bakmamak: Özellikle harflerde ters yazı çıkar.
Püf Noktaları ve Alternatifler
- İlk denemeniz için küçük bir bardak altlığı büyüklüğünü seçin; bir akşamda biter.
- Kalın iplik bulamazsanız ince ipi ikiye katlayıp birlikte geçirebilirsiniz, ama iğne deliğine uygun olmasına dikkat edin.
- Kıvrık (loop) ve kesik (cut pile) iki farklı doku vardır. İlmekleri bırakırsanız tüylü bir yüzey, ilmekleri makasla keserseniz kadife gibi bir yüzey elde edersiniz.
- Renk geçişlerinde koyudan açığa doğru ilerlemek göz yormaz.
Elektrikli Tufting Tabancası Gerekir mi?
Halı, puf ya da büyük duvar panosu yapmak istemiyorsanız gerekmez. Elektrikli alet daha hızlıdır, ama büyük çerçeve, uygun kumaş ve iplik miktarı da ister. Önce elle çalışıp hareketi öğrenmek, sonra ihtiyaç duyarsanız büyümek en sağlıklısıdır.
Mevsime Uygun Fikirler
Ekim ortasında sonbahar renkleri çok yakışır: hardal, tarçın, kiremit ve zeytin yeşili. Küçük bir yaprak desenli bardak altlığı, kapı süsü ya da yılbaşına doğru hediye olabilecek minik ağaç ve yıldız motifleri güzel başlangıç projeleridir.
Bakım ve Saklama
Bitmiş işi nemli bezle hafifçe silin; sert ovmayın, çamaşır makinesine atmayın. Dekoratif parçaları doğrudan güneşten uzak tutun, rengi solabilir. İpleri ve iğneyi toz almayacak küçük bir kutuda saklayın.