Düz bir yazmayı özel kılan şey çoğu zaman kenarıdır. Bu yüzden önce işe yarayan kısmı veriyorum: en kolay model olan pikolu tığ oyası kenarının malzemesi ve yapılışı. Diğer örnekler onun ardından geliyor.
Gerekli Malzemeler
- Kenarı rulo dikilmiş ya da kenarı düzgün kesilmiş pamuklu, ipek veya şifon yazma (90x90 cm yaygın bir ölçüdür; çevresi yaklaşık 360 cm eder)
- İnce mercerize pamuk oya ipi, yaklaşık 1 yumak (yazma inceyse daha ince iplik seçin)
- 0,75 – 1,25 mm arası ince tığ (ipin kalınlığına göre)
- İnce uçlu bir dikiş iğnesi ve yazmanın rengine yakın dikiş ipliği
- Makas, mezura, toplu iğne
Önce Kenarı Hazırlayın
Tığ doğrudan kumaşa girmez. Önce kenar boyunca küçük ilikler oluşturulur. Bu hazırlık işin en önemli yeridir.
- Yazmanın kenarını dar bir rulo dikişle bitirin ya da hazırsa kontrol edin; sökük yer kalmasın.
- Kenar boyunca yaklaşık 4-5 mm arayla, ince iplikle ilik (ilmik) dikişi atın. 90x90 cm bir yazmada bu, 700 civarı ilik demektir. Sayıyı önceden hesaplamak, köşelerde kayma yaşamamanızı sağlar.
- Köşelerde ilikleri biraz sıklaştırın ki kenar köşede bükülmesin.
Pikolu Kenar Yapılışı
- Tığı ilk iliğe geçirin, oya ipiyle bir tek ilmek atın.
- 3 zincir çekin, ilk zincire bir tek ilmek yaparak pikoluyu oluşturun.
- 2 zincir çekin, sonraki iliğe tek ilmek atın.
- Bu diziyi turun sonuna kadar tekrarlayın. Köşede aynı iliğe iki kez girerek dönüşü yumuşatın.
- Başlangıca gelince bir gizli ilmekle kapatın, ipi kesip iğneyle ters tarafa geçirin.
Yazma Kenarı Örnekleri
1. Pikolu Sıra
Yukarıdaki model. Hızlıdır, hata kabul eder ve yeni başlayanlar için en uygunudur. Her türlü yazmaya yakışır.
2. Fıstık (Yarım Daire) Kenar
Her iliğe 5-6 ilmekli küçük yelpaze yapılır, aralara tek ilmek konur. Yuvarlak kıvrımlar verir; ipek yazmalarda zarif durur.
3. Üçgen (Diş) Kenar
Her iliğe sivri bir üçgen çıkacak biçimde ilmek yükseltilip azaltılır. Geometrik ve düzenli görünür; sade desenli yazmayla uyum sağlar.
4. İğne Oyası Dalı
Tığ yerine iğneyle, ince iplikle kenara düğümlü sıra oluşturulur. Çiçek, yaprak veya dal biçimleri verilebilir. Daha uzun sürer, ama çok ince ve geleneksel bir görünüm sağlar. Sabır ister; acele ederseniz ip gerilir ve kenar büzülür.
5. Boncuk Süslemeli Kenar
Pikolu veya fıstık modelinin uçlarına küçük boncuk eklenir. Boncukları ipe önceden dizin, ilmeği çekerken yerine kaydırın. Boncuk deliği ipin kalınlığına uygun olmalıdır.
6. Çiçekli Kenar
Aralıklarla küçük tığ çiçekleri yapıp kenara dikmek ya da turda doğrudan işlemek mümkündür. Özel gün yazmalarında tercih edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- İlikleri düzensiz atmak: Kenar dalgalanır. İlk iliklerde bir mezura veya işaretli şerit kullanın.
- İpi çok sıkı çekmek: Yazma büzülür, kenar kalkık durur. Tığ ilmeklerini gevşek tutun.
- Kalın tığ seçmek: Kumaştaki ilikler yırtılabilir ve motif iri kalır.
- Köşeyi hesaplamamak: Köşede ilmek sayısını artırmazsanız kenar çekiştirir.
- İp rengini denememek: Önce küçük bir parça deneyin; ıslanınca rengini salan ipler kumaşı lekeler.
Püf Noktaları
- İpek ve şifon kayganken toplu iğneyle bir tabana sabitleyip çalışın.
- Sonbahar ve kış için pamuk yerine ince yün karışımlı yazma ve aynı renkte bir iplik seçilebilir; hediye olarak da hoş durur.
- İki renk ip kullanarak (ana renk ve bir ton açığı) kenara derinlik katabilirsiniz.
- Önce eski bir mendil üzerinde deneme yapın, ardından asıl yazmaya geçin.
Bakım ve Saklama
Oyalı yazmayı elde, ılık suda ve hafif bir sabunla yıkayın; sıkmadan havluya sarıp suyunu alın. Yarı nemliyken ters yüzünden, düşük ısıda ütüleyin. Oyaların ezilmemesi için katlayıp asitsiz kâğıtla saklayın, boncuklu modelleri ayrıca sarın.
Kapak fotoğrafı: Jeremy Mowery / Unsplash