Yelek, örgüye yeni başlayanın en rahat nefes alacağı projelerden biridir. Kol takmak yok, yaka ve etek düz çalışılabiliyor, üstelik sonbahar-kış mevsiminde gömleğin üstüne de kazağın altına da giyilebiliyor. Ekim ortasındayken tam zamanı: başlarsanız kasım sonunda üzerinizde olur.
Gerekli Malzemeler (Orta Beden Yetişkin, Düz Kesim Yelek)
- İp: Orta kalınlıkta (worsted), yün ya da yün-akrilik karışımı, yaklaşık 400-500 g. Yeni başlayanlar için açık ve düz renk ipi öneririm; ilmekler daha rahat görünür.
- Şiş: 4,5 mm ve 5 mm (ip bandında yazan numaraya bakın). Yaka ve etek için bir numara ince şiş kullanılır.
- Yardımcı gereçler: Mezura, ilmek işaretleyici, saç örgüsü şişi ya da yedek şiş (omuz ilmeklerini tutmak için), kalın uçlu dikiş iğnesi, toplu iğne, makas.
- Örnek ölçü: Güzel bir yelek için önce 10x10 cm'lik örnek örün. Hedef: 10 cm'de yaklaşık 18-20 ilmek. Sizde daha fazlaysa daha kalın şişe, azsa daha ince şişe geçin.
Yeni Başlayanlar İçin Yelek Modelleri
1. Düz Örgü Kenarlı Basit Yelek
Ön ve arka iki dikdörtgen parça, omuzlardan birleştirilir. Kollukları kenar boşluğu bırakarak dikersiniz. En kolayı budur.
2. Lastik Örgülü V Yaka Yelek
Ön parçada yaka için ilmek eksiltilir. Biraz dikkat ister ama şık durur. Kazak altına çok yakışır.
3. Balıksırtı ya da Saç Örgülü Yelek
Ortada tek bir saç örgüsü sırası olan yelek, düz örgüden bir adım ileridir. Örgü desenini ilk önce küçük örnekle deneyin.
4. Önü Açık Hırka Yelek
Önü ortadan ayrı iki parça olarak örülür, düğme ya da kemerle kapanır. Ceket gibi kullanılır.
5. Çocuk Yeleği
Aynı yapı, daha az ip (100-200 g) ve daha az ilmekle çalışılır. Hızlı biter, ölçü almayı öğrenmek için iyi bir denemedir.
Adım Adım Yapılış (Düz Kesim Model)
- Ölçü alın: Göğüs çevresini ölçün, üzerine rahat payı olarak 6-8 cm ekleyin. Bu toplamı ikiye bölün; ön ve arka parça genişliği çıkar.
- İlmek sayısını hesaplayın: Örnekteki ilmek sayınızı bu genişlikle çarpın. Örneğin 10 cm'de 19 ilmek, parça genişliği 55 cm ise yaklaşık 105 ilmek. Lastik örgü için sayıyı çift tutun.
- Etek lastiği: İnce şişle 2 düz 2 ters lastik örgüyle 5-6 cm çalışın (4 katlı sayıya yakın ilmek tutturmak iyidir).
- Gövde: Kalın şişe geçin ve düz örgüyle (tek sırada düz, diğerinde ters) yaklaşık 35-38 cm'ye kadar çalışın.
- Kol oyuntusu: Her yandan 3-4 ilmek bağlayın, sonra birkaç sırada 1'er ilmek eksiltin. Kol oyuntusu yüksekliği yaklaşık 20-23 cm olsun.
- Omuz: Toplam yüksekliğe ulaşınca omuz ilmeklerini bağlayın ya da yedek şişe alın. Yaka ilmeklerini ortada ayrı bırakın.
- Arka parçayı aynı ölçülerle örün. Ön parçayı aynı şekilde çalışıp yaka için ortadan eksiltin.
- Birleştirme: Omuzları ve yan dikişleri, ters yüzden, ince dikişle birleştirin.
- Yaka ve kolluk kenarı: İlmekleri kenardan toplayıp ince şişle 2-3 cm lastik örün, bağlayın.
Sık Yapılan Hatalar
- Örnek örmemek: En büyük hata budur. Yelek bir beden küçük ya da büyük çıkabilir.
- Kenar ilmeklerini sıkmak: Dikiş yeri kasılır. Kenarları gevşekçe çalışın.
- Ön ve arka parçayı farklı boyda örmek: Sıra sayacı ya da kâğıda not kullanın.
- İp bitince düğüm atmak: Uçları dikiş iğnesiyle örgünün içine gizleyin.
- Ütüsüz dikmek: Parçaları dikmeden önce hafifçe nemlendirip şekil verin; dikişler çok daha düzgün durur.
Püf Noktaları ve Bakım
- Yün kullanıyorsanız, hassas ciltlerde batma olabilir; merinos ya da yün-akrilik karışımı seçin.
- Pamuk ip yazlık ince yelek için uygundur ama esnemeye yatkındır, bu yüzden biraz dar örün.
- İpi aynı partiden alın; renk farkı olmasın.
- Yıkamayı soğuk suda, elde yapın. Sıkmadan havluya sarıp kurutun, yatay serin.
- Asarak kurutmayın; ağırlıktan uzar.
İlk yeleğiniz kusursuz olmak zorunda değil. Bir iki yanlış ilmek de el emeğinin parçasıdır. Rahat rahat, çayınızı yanınıza alıp başlayın.
Kapak fotoğrafı: engin akyurt / Unsplash